زگیل؛ زگیل تناسلی آقایان

زگیل تناسلی، یکی از عوارض شایع عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در ناحیه تناسلی است. زگیل تناسلی آقایان می‌تواند به شکل ضایعات پوستی در سطح آلت تناسلی، کیسه بیضه، مقعد یا پرینه بروز کند و علاوه بر تأثیر بر کیفیت زندگی، خطرات جدّی‌تری مانند انتقال ویروس به شریک جنسی یا زمینه‌سازی برای سرطان تناسلی را به همراه دارد. در این مقاله به بررسی زگیل­های تناسلی در آقایان، دلایل ابتلا، راه­های انتقال، راه­های درمان و پیشگیری از ابتلا می‌پردازیم.

عامل ابتلا به زگیل تناسلی آقایان

عامل اصلی زگیل تناسلی، عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus – HPV) است. بیش از 100 نوع مختلف از این ویروس شناسایی شده که حدود 40 نوع آن می‌توانند ناحیه تناسلی را آلوده کنند. از میان آن‌ها:

• انواع 6 و 11: شایع‌ترین عامل زگیل تناسلی خوش‌خیم هستند.
• انواع 16 و 18: از نوع‌های پرخطر محسوب می‌شوند که می‌توانند در درازمدت با سرطان‌های تناسلی (مثل سرطان آلت یا مقعد) ارتباط داشته باشند.

دلایل ابتلا به زگیل تناسلی آقایان

عوامل مؤثر در ابتلا به این عارضه عبارت‌اند از:

• تماس پوستی یا جنسی (تخلیه، دخول، مقعدی یا دهانی) با فرد آلوده، حتی در غیاب ضایعه
• داشتن چندین شریک جنسی یا رابطه محافظت نشده
• ضعف یا اختلال در سیستم ایمنی که مانع پاکسازی ویروس می‌شود. (در اثر بیماری‌هایی مانند HIV یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی)
• وجود زخم یا التهاب پوستی در ناحیه تناسلی که امکان ورود ویروس را فراهم می‌سازد.
• عدم ختنه در برخی مردان (به دلیل افزایش احتمال باقی‌ماندن ویروس زیر پوست ختنه‌گاه)
• استعمال دخانیات که باعث تضعیف سیستم ایمنی مخاطی می‌شود
• استرس مزمن و کم‌خوابی که می‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند و ویروس نهفته را فعال سازد

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: زگیل تناسلی: علل، عواقب، تشخیص، پیشگیری و درمان زگیل تناسلی

انواع زگیل تناسلی آقایان

در مردان ضایعات ناشی از زگیل تناسلی معمولا در نواحی آلت تناسلی (کلاهک یا شفت)، کیسه بیضه، پرینه یا ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، و مقعد یا داخل مقعد بروز می­کنند. انواع زگیل­هایی که در این نواحی دیده می­شوند شامل:

زگیل‌های معمولی (Condyloma acuminata)

این زگیل­ها شبیه گل‌کلم یا با برجستگی‌های نرم با سطح ناهموار و از رنگ پوست تا خاکستری، صورتی یا قهوه‌ای روشن دیده می­شوند. معمولا بدون درد بوده اما ممکن است باعث خارش یا احساس ناراحتی شوند. محل شایع ایجاد این نوع زگیل روی سر آلت (Glans)، زیر پوست ختنه‌گاه، شفت آلت (Shaft)، اطراف سوراخ ادرار، بیضه، کشاله‌ران و اطراف مقعد می­باشد.

زگیل‌های صاف (Flat warts)

این زگیل­ها سطح صاف یا کمی برجسته داشته و معمولاً کوچک و به رنگ پوست هستند. ممکن است به‌صورت خوشه‌ای و در تعداد زیاد دیده شوند. این نوع معمولا رو شفت آلت یا ران داخلی تشکیل شده و چون گاهی بسیار ظریف هستند، با چشم به‌سختی دیده می‌شوند.

زگیل‌های رشته‌ای یا باریک (Filiform warts)

این نوع زگیل، زوائد باریک و نازک هستند که ممکن است چند میلی‌متر طول داشته باشند. گاهی با تحریک یا مالش، دچار خونریزی یا التهاب می‌شوند. محل شایع ایجاد آن­ها سطح آلت و اطراف بیضه یا مقعد می­باشد.

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: زگیل فیلی فرم: علل، تشخیص و درمان‌های طبیعی و گیاهی

زگیل‌های زیرپوستی یا داخلی

این نوع زگیل­ها معمولا داخل مجرای ادرار (urethra)، درون مقعد یا داخل ناحیه تناسلی دیده­ می­شوند. علائم آن شامل احساس سوزش، ترشح غیرطبیعی یا خون در ادرار (در موارد خاص) می­باشد. تشخیص فقط توسط پزشک و با ابزار تخصصی ممکن است.

راه­های تشخیص زگیل تناسلی آقایان

تشخیص زگیل تناسلی معمولاً بر پایه‌ی ظاهر بالینی و معاینه فیزیکی انجام می‌شود، اما در برخی موارد برای تأیید یا رد شدن این عفونت، از روش‌های آزمایشگاهی یا تخصصی هم استفاده می‌شود. روش­های تشخیصی شامل:

معاینه بالینی (Clinical Examination)

مهم‌ترین و رایج‌ترین روش تشخیص است. پزشک با مشاهده‌ی ظاهر، رنگ، محل، تعداد و فرم ضایعات می‌تواند نوع زگیل را تشخیص دهد. در موارد مشکوک، معاینه نواحی دیگر مانند کشاله ران و اطراف مقعد هم انجام می‌شود.

تست اسید استیک (Acetic acid test)

 برای دیدن زگیل‌های پنهان یا صاف که با چشم غیرمسلح مشخص نیستند استفاده می­گردد. روی ناحیه مشکوک محلول اسید استیک 3 تا 5 درصد مالیده می‌شود؛ اگر زگیل وجود داشته باشد، ضایعات طی چند دقیقه به رنگ سفید شیری درمی‌آیند. البته تست قطعی نیست و ممکن است نتایج مثبت کاذب بدهد (به‌خصوص در التهاب یا تحریک پوست).

آزمایش HPV (تست مولکولی DNA)

 برای تعیین نوع ویروس HPV استفاده می‌شود. در مردان معمولاً از نمونه‌گیری از ناحیه‌ی زگیل یا مجرای ادرار انجام می‌گردد. این تست معمولاً زمانی درخواست می‌شود که:

• بیمار شریک جنسی مبتلا به HPV پرخطر دارد.
• زگیل‌ها غیرمعمول یا مقاوم به درمان هستند.
• پزشک احتمال ضایعات پیش‌سرطانی را مطرح کند.

تست اختصاصی ویروس HPV برای مردان به‌طور روتین توصیه نمی‌شود.

بیوپسی (نمونه‌برداری از ضایعه)

قطعه کوچکی از ضایعه تحت بی‌حسی موضعی برداشته و در آزمایشگاه آسیب‌شناسی بررسی می‌شود. زمانی انجام می‌شود که:

• ظاهر زگیل غیرتیپیک باشد.
• ضایعه به درمان پاسخ ندهد.
• احتمال بدخیمی یا ضایعات شبه‌سرطانی وجود داشته باشد.

آندوسکوپی یا یورتروسکوپی (در موارد خاص)

 اگر زگیل در مجرای ادرار داخلی یا مثانه مشکوک باشد، پزشک از آندوسکوپ برای بررسی داخل مجرا استفاده می‌کند. در صورت وجود ضایعه داخلی، امکان نمونه‌برداری یا درمان هم‌زمان وجود دارد.

گاهی زگیل‌ها با پاپول‌های مرواریدی (Pearly penile papules) اشتباه گرفته می‌شوند که طبیعی و غیرعفونی هستند. تشخیص دقیق فقط با بررسی پزشک ممکن است.

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: تشخیص زگیل: شناخت کامل، تشخیص دقیق و درمان‌های مؤثر زگیل

درمان زگیل تناسلی آقایان

درمان زگیل تناسلی با هدف حذف ضایعات، کاهش انتقال ویروس HPV و پیشگیری از عود انجام می‌شود. هیچ درمانی قادر به حذف کامل ویروس از بدن نیست، اما با درمان مناسب می‌توان ظاهر زگیل‌ها را از بین برد و خطر انتقال را کاهش داد. درمان به سه دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود: دارویی، تهاجمی و درمان‌های حمایتی یا کمکی:

 درمان‌های دارویی

این روش‌ها برای زگیل‌های کوچک و محدود، به‌ویژه در نواحی خارجی آلت، کاربرد دارند. داروها معمولاً باید چندین هفته به‌صورت منظم و تحت نظر پزشک استفاده شوند.

• پودوفیلوکس: مهارکننده تقسیم سلولی با اثر مستقیم روی سلول‌های آلوده به زگیل. روزی 2 بار، 3 روز استفاده و 4 روز استراحت، تا 4 هفته. ممنوع برای نواحی مخاطی داخلی.
• ایمیکیمود: تعدیل‌کننده ایمنی موضعی که تولید اینترفرون-آلفا را تحریک می‌کند. 3 بار در هفته قبل از خواب استفاده و صبح شسته می‌شود. درمان تا 16 هفته ادامه دارد. التهاب موضعی ممکن است ایجاد شود.
• استیک اسید: روی زگیل‌های خارجی یا مقعدی کوچک مالیده شده و موجب تخریب بافتی شیمیایی می‌گردد. نیاز به تکرار هفتگی تا حذف کامل زگیل دارد.

درمان‌های تهاجمی

در مواردی که زگیل‌ها بزرگ، متعدد یا مقاوم به درمان دارویی باشند، روش‌های فیزیکی مؤثرتر هستند.

• کرایوتراپی (Cryotherapy): از نیتروژن مایع برای فریز کردن زگیل‌ها استفاده می‌شود و معمولاً چند جلسه درمان نیاز است. طی 7 تا 14 روز ممکن است زگیل‌ها بیفتند. روش سریع، نسبتاً بدون درد و با میزان عود پایین است.

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: کرایوتراپی: بررسی مزایا و معایب فریز کردن زگیل در درمان آن

• کوتر یا الکتروسرجری (Electrocautery): به بی‌حسی موضعی نیاز دارد و با استفاده از جریان الکتریکی و حرارت، زگیل‌ها سوزانده می‌شوند. برای زگیل‌های مقاوم مناسب است.
• لیزرCO₂: روش دقیق و مؤثر برای زگیل‌های متعدد، حجیم یا در نواحی دشوار مانند مجرای ادرار می­باشد و نیازمند تجهیزات تخصصی و مهارت بالا است.
• برداشت جراحی (Excision): در موارد محدود یا زگیل‌های بزرگ انجام می‌شود. نمونه برداشته‌شده می‌تواند برای آزمایش پاتولوژی نیز بررسی شود.

درمان‌های حمایتی و کمکی

• تقویت سیستم ایمنی بدن با تغذیه مناسب، خواب کافی، کاهش استرس و ترک سیگار در کنترل بیماری مؤثر است.
• مصرف مکمل‌هایی مانند روی (Zinc) و ویتامین C و D و شیتاکه در برخی مطالعات به بهبود ایمنی سلولی کمک کرده است.
• درمان شریک جنسی در صورت وجود زگیل یا آزمایش مثبت HPV ضروری است.

در اغلب موارد، بدن طی ۱ تا ۲ سال می‌تواند ویروس را پاکسازی کند، ولی در برخی افراد، ویروس به‌صورت نهفته باقی می‌ماند و در شرایط خاص (مثل تضعیف ایمنی) دوباره فعال می‌شود.

جهت اطلاعات بیشتر در خصوص درمان­های زگیل کلیک کنید: درمان زگیل: روش‌های دارویی، تهاجمی و گیاهی و پیشرفت های جدید در درمان زگیل های پوستی:از کرایتوتراپی تا داروهای نوین

نتیجه‌­گیری

زگیل تناسلی در آقایان یک مسئله شایع و قابل پیشگیری است. شناخت علل، تشخیص به‌موقع، درمان‌های دارویی و تهاجمی و بهره‌گیری از واکسیناسیون می‌تواند از گسترش آن جلوگیری و کیفیت زندگی را بهبود بخشد و با رعایت توصیه‌های درمانی و پیشگیرانه، امکان کنترل بیماری و کاهش ریسک انتقال به شریک جنسی به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. آگاهی‌رسانی به مردان در مورد HPV، ضایعات زگیلی و رفتارهای جنسی ایمن، نقش مهمی در کنترل این عفونت دارد.

زگیل چیست؟

زگیل ضایعه‌ای پوستی است که توسط ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شود و می‌تواند در نواحی مختلف بدن ظاهر شود. زگیل‌ها معمولاً خوش‌خیم هستند، اما بسته به نوع ویروس و محل، شکل و اندازه‌شان متفاوت است.

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: زگیل: انواع، خطرات، تشخیص، پیشگیری و موثرترین روش های درمان زگیل

 انواع زگیل

• زگیل معمولی (Common warts / Verruca vulgaris)
• زگیل کف پا  (Plantar warts / Verruca plantaris)
• زگیل صاف(Flat warts / Verruca plana)
• زگیل نخ‌مانند یا رشته­ای (Filiform warts):
• زگیل ناخن ( Periungual warts)
• زگیل موزاییکی (Mosaic warts)
• زگیل­های دهانی (Oral warts)
• زگیل تناسلی (Genital warts / Condyloma acuminata)

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: انواع زگیل پوستی: علل، راه‌های انتقال و روش‌های درمان

 محل ایجاد زگیل‌ها

•  پوست دست و پا: شایع‌ترین محل زگیل معمولی و کف پا

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: زگیل دست: انواع، خطرات، انتقال و درمان زگیل دست

•  صورت و گردن: زگیل صاف و نخ‌مانند

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: زگیل گردن: علل ایجاد و راه های درمان زگیل گردن

•  ناحیه تناسلی و مقعد: زگیل تناسلی
•  دهان و گلو و حلق: در موارد تماس جنسی دهانی
• ناخن­های دست و پا: زیر ناخن یا پوسته اطراف ناخن

روش‌های درمان زگیل

شامل درمان خانگی، درمان دارویی (اسید سالیسیلیک)، درمان تهاجمی (کرایوتراپی) و درمان گیاهی (روغن درخت چای، برگ درخت نخل) می­باشد درمان های گیاهی زگیل؛ زگیل، انواع، شیوع و درمان های گیاهی موثر در بهبود زگیل

محصول پماد وارت اُوِر (Wart Over^®) شرکت داروسازی ارس، حاوی عصاره برگ درخت نخل (Saw palmetto) موثر در درمان زگیل­های پوستی می­باشد. این پماد دارای دو مطالعه بالینی تاییده شده بوده که اثربخشی آن را در رفع و درمان زگیل­های پوستی ثابت می­کند. وارت اور (Wart Over^®) یک راهکار طبیعی و موثر برای درمان زگیل‌های پوستی از جمله زگیل‌های کف دست و پا، زگیل‌های فیلی فرم، زگیل‌های صاف و ناخن است. این محصول برای افرادی که به دنبال یک روش غیر تهاجمی، بی بازگشت و عدم عود مجدد هستند، انتخاب ایده آلی است.

جهت اطلاعات بیشتر در خصوص پماد وارت اور و نتایج مطالعات بالینی آن در درمان زگیل کلیک کنید.

راه‌های انتقال

ویروس HPV از طریق تماس مستقیم پوست با پوست منتقل می‌شود؛ یعنی حتی بدون دخول یا انزال هم انتقال ممکن است. راه‌های اصلی انتقال شامل:

• رابطه‌ی جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی با فرد آلوده
• تماس پوستی نزدیک در ناحیه تناسلی حتی در غیاب زگیل قابل‌مشاهده
• استفاده مشترک از وسایلی که با ترشحات آلوده تماس داشته‌اند (به‌ندرت)
• وجود خراش یا بریدگی روی پوست با فراهم کردن راهی برای ورود ویروس

انتقال از مادر به جنین هنگان زایمان زگیل تناسلی: تاثیر زگیل تناسلی بر جنین در دوران بارداری و زایمان

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: انتقال ویروسHPV

پیشگیری از ابتلا به زگیل

پیشگیری از زگیل شامل موارد زیر است:

• واکسیناسیون: واکسیناسیون با واکسن گارداسیل مهم‌ترین روش پیشگیری از HPV و زگیل تناسلی است و منجر به پیشگیری از ابتلا به HPV‌های پرخطر (مرتبط با سرطان) و زگیل‌های تناسلی می­شود. سن توصیه شده برا تزریق واکسن 9 تا 14 سال برای شروع دوره، با امکان تزریق تا 26 سال می­باشد. معمولاً 2 دوز برای سنین 9 الی 14 و 3 دوز برای سنین بالاتر تزریق می­گردد.
• استفاده از کاندوم در روابط جنسی، گرچه پوشش کامل را تضمین نمی‌کند
• پرهیز از رابطه محافظت‌نشده
• چکاپ‌های منظم و پیگیری ضایعات زودهنگام
• رعایت بهداشت شخصی و اجتناب از تماس مستقیم با ضایعات

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: پیشگیری از زگیل: پیشگیری از ابتلا به زگیل تناسلی با واکسن

خطرات و عوارض عدم درمان زگیل

اگر زگیل درمان نشود، ممکن است عوارض زیر ایجاد شود:

• انتشار ضایعات: زگیل‌ها ممکن است بزرگ‌تر شده یا در نواحی جدید منتشر شوند و یا به شریک جنسی منتقل شود.
• عفونت ثانویه: خاراندن یا آسیب به ضایعات می‌تواند باعث عفونت باکتریایی شود.
• مشکلات روانی و اجتماعی: اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و مشکلات در روابط جنسی.
• ارتباط با سرطان: برخی انواع HPV با سرطان آلت و مقعد و دهانه رحم مرتبط هستند، بنابراین عدم پیگیری می‌تواند ریسک طولانی‌مدت را افزایش دهد.

جهت اطلاعات بیشتر کلیک کنید: تاثیرات روانی زگیل‌های پوستی و رویکردهای درمانی بهبود کیفیت زندگی

شیوع زگیل

• در جهان: برآورد می‌شود حدود 11-12% مردان در طول عمر خود به HPV مبتلا شوند و 1-5% زگیل تناسلی فعال داشته باشند.
• در ایران: مطالعات محلی نشان می‌دهد شیوع زگیل تناسلی مردان حدود 3-6% است، هرچند به دلیل خجالت و عدم مراجعه، ارقام واقعی ممکن است بالاتر باشد.
• گروه‌های پرخطر: افراد با روابط جنسی متعدد، افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند (مانند بیماران HIV) و افراد با شرکای جنسی پرخطر

تشخیص افتراقی زگیل از سایر ضایعات پوستی

برخی بیماری­های پوستی ممکن است در هنگام اقدام جهت تشخیص ممکن است با زگیل اشتباه شوند؛ بنابراین تشخیص افتراقی جهت درمان بسیار حیاتی می­باشد.

میخچه و پینه (Corn/Callus)

این ضایعات مانند برخی از انواع زگیل سفت، برجسته و دردناک هستند. نشانه­های افتراق به این صورت است:

• خطوط پوست در زگیل قطع می‌شوند اما در میخچه به صورت ممتد ادامه دارند.
• درد زگیل با فشار مستقیم حس می­گردد، ولی درد میخچه با فشار از اطراف بیشتر احساس می­شود.
• میخچه برخلاف زگیل، عامل ویروسی ندارد.

کراتوز سبورئیک (Seborrheic keratosis)

این ضایعات مانند برخی از انواع زگیل، برجسته و قهوه­ای رنگ هستند اما بر خلاف زگیل سطح مومی و چرب دارد. برخلاف زگیل که در تمامی سنین قابل مشاهده بوده، این ضایعات اغلب در سنین بالا دیده می­شوند و غیرعفونی (غیرویروسی) هستند.

مولوسکوم کونتاژیوزوم (Molluscum contagiosum)

این ضایعات مانند برخی از انواع زگیل به­صورت دانه‌های سفید یا صورتی کوچک هستند و ممکن است در ناحیه تناسلی هم دیده شوند. برخلاف زگیل مرکز فرورفته (ناف­دار) داشته و عامل آن ویروس آبله­مانند (Poxvirus) است.

تگ پوستی (Skin Tag)

مانند برخی از انواع زگیل زائده‌های نرم در گردن، زیر بغل، یا کشاله ران هستند اما این ضایعات ساقه‌دار و نرم، غیرعفونی (غیرویروسی) و بدون زبری سطحی می­باشند.

درماتوفیبروم (Dermatofibroma)

مانند برخی از انواع زگیل برجستگی­های سفت و قهوه‌ای هستند. در این ضایعات با فشار اطراف، مرکز ضایعه فرو می­رود (علامت دیمپل یا Dimple Sign). این ضایعات غیرعفونی (غیرویروسی) و خوش­خیم هستند.

کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous cell carcinoma)

شبیه زگیل مزمن بوده و ضایعات زخم‌دار و گاهی خونریزی‌دهنده دارد. افتراق آن با زگیل رشد سریع و غیرقابل بهبود آن بوده و جهت افتراق حتما بیوپسی لازم است.

نویسنده

دکتر نریمان لشگری

محقق و داروساز